Bài thuyết trình của Đặng Lê Nguyên Vũ

 

Các bạn trẻ thân mến !
Cho tôi gửi đến các bạn lời chúc sức khoẻ dồi dào và một niềm tin mãnh liệt vào các bạn, những người có đầy đủ tài năng, tri thức và khát vọng để xây dựng một đất nước Việt Nam trỗi dậy, hùng cường.

Hôm nay, tôi xin gửi đến các bạn những trăn trở, suy nghĩ với mong muốn xây dựng một nước Việt cường phát, một khát vọng Đại Việt khám phá và chinh phục.
Soi rọi lại lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc mình trong hàng ngàn năm nay, các bạn và tôi đều có thể thấy hiển hiện những mâu thuẫn, những nghịch lý lớn mà những người Việt cần phải nhận ra và có lời giải pháp cho nó. Tôi xin được nêu hai nghịch lý chính như sau:

Nghịch lý thứ nhất: Yêu hoà bình nhưng luôn bị chiến tranh:
Đây là một nghịch lý cơ bản nhất, lớn nhất của dân tộc Việt. Lịch sử cho thấy chúngd ta luôn luôn phải vừa dựng nước vừa giữ nước, luôn luôn ở trong thế của kẻ bị chinh phục. Sau khi thoát khỏi sự nô lệ nghìn năm Bắc thuộc, dân tộc Việt chưa bao giờ được hưởng một thời kỳ thái bình hơn ba trăm năm. Hết Nam Hán, đến Nam Tống, đến Nguyên Mông, đến Minh, đến Thanh rồi đến hai cuộc kháng chiến trường kỳ gần đây. Trong lịch sử phát triển của loài người từ trước đến nay, ít có một dân tộc, ít một quốc gia nào lại phải chịu nhiều cảnh “nối da xáo thịt” nhiều như vậy.

Chúng ta có những chiến công hiển hách của dân tộc, nhưng đó chỉ là những chiến công trong việc giữ nước, trong những tình thế chúng ta bị dồn vào đường cùng, bị bức trách lựa chọn nô lệ hay tự do. Vậy tại sao chúng ta luôn luôn bị rơi vào các cuộc chiến tranh về quân sự trong khi chúng ta là một dân tộc vô cùng yêu chuộc hòa bình?

Nghịch lý thứ hai: Các điều kiện để phát triển kinh tế đầy đủ nhưng luôn sống trong cảnh khó nghèo và chưa bao giờ thực sự giàu mạnh.
Việt Nam có đầy đủ những điều kiện trở thành một nước giàu mạnh nhưng trên thực tế chúng ta lại mà một nước có truyền thống nghèo khó. Với vị trí địa lý thuận lợi, thiên nhiên tương đối ưu đãi, tài nguyên khoáng sản phong phú, con người cần cù, thông minh, sáng tạo – xét về những lợi thế riêng đó, chúng ta hơn hẳn Nhật Bản, Hàn Quốc rất nhiều. Vậy tại sao chúng ta luon thua kém họ?
Ngay cả trong thời điểm hiện tại, người Việt đã cư ngụ khắp năm châu và vẫn luôn được các dân tộc khác tôn trọng vì sự thông minh cần cù hiếm có, nhưng không có một tỷ phú người Việt tâm cỡ thế giới ? Thống kê mới nhất vào tháng 11 của tạp chí Fobers thì Trung Quốc có 10 tỷ phú và những dân tộc có nhiều nét tương đồng với chúng ta đã có và ngày càng có nhiều như người Thái có, người Mã Lai có, người Nhật Bản, người Hàn Quốc lại càng nhiều….

Lý giải cho những nghịch lý đó, Tôi cho rằng có hai nguyên nhân chính:

Thứ nhất, Việt Nam có vị trí địa lý chính trị có ý nghĩa chiến lược trong khu vực cũng như trên bình diện thế giới.
Với vị trí địa lý chính trị của mình, từ thủa đầu dựng nước đến nay, Việt Nam luôn là đối tượng thôn tín của các thế lực bành trướng. Việt Nam là cửa ngõ để Trung Quốc bành trứng sang Đông Nam Á; là cửa biển để Nhật Bản hay Hoa Kỳ ảnh hưởng đến các nước Đông Dương; là vùng đệm của văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng đến phần còn lại của Châu Á.

Việc Trung Quốc đang trên đà trở thành siêu cường của thế giới đã tạo nên trục: kinh tế chính trị – Hoa Kỳ – Nhật Bản – Ấn Độ và Trung Quốc đang có những hành vi tranh giành ảnh hưởng len Việt nam càng làm cho vị trí địa chính trị của chúng ta càng quan trọng. Do đó, người Việt chúng ta luôn luôn bị các thế lực bành trướng nhìn ngó, luôn luôn phải sống trong tình trạng của cuộc chiến ở dạng thức này hay dạng thức khác. Nếu là thời “chiến” thì là cuộc chiến đổ xương máu bằng gươm – dao – súng – đạn, bằng sinh mạng của hàng chục thế hệ. Nếu là thời “bình” thì đó là cuộc chiến xây dựng kinh tế sao cho giàu mạnh để không bị rơi vào thế bị xâm lược, là cuộc chiến về văn hóa để hấp thu tinh hoa thế giới mà vẫn giữ được bản sắc của mình. Chính do chúng ta không ý thức được hoặc ý thức chưa đầy đủ sự cam go và khốc liệt ở những cuộc chiến thời “bình” để rồi cũng chưa có được một tinh thần, một quyết sách giữ nước đúng đắn và lâu bền nên chúng ta luôn luôn phải đổ máu trong những cuộc chiến tranh giữ nước.
Thứ hai, Tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên con người giàu có, đa dạng và phong phú.

Điều này dẫn tới hai việc:
Một là, với tài nguyên sản vật phong phú chính là miếng mồi béo bở cho những thế lực bành trắng hăm he chiếm đoạt.

Hai là, với điều kiện sống tương đối sung túc và dễ dàng như vậy, người Việt không cần phải cố gắng nhiều cũng có thể tự nuôi bản thân mình, nền kinh tế tự cung tự cấp, ít ham muốn khám phá chinh phục phát sinh từ chính đặc trưng này.
Yếu tố thứ ba là những rào cản về văn hóa. Những rào cản về văn hóa ở đây được xác định là những tính chất của nền văn hóa gây nên những nghịch lý Việt Nam đã được nêu ở trên. Đầu tiên là những đặc tính cố hữu của nền văn hóa dựa trên nền tảng kinh tế nông nghiệp lúa nước. Nó bao gồm các tính cách: tính manh mún, tính ưa ổn định và thiên về bảo tồn, không muốn khám phá và phát triển. Tóm lại là các đặc tính rất thiên về Âm tính, có thể gọi là Thái Âm.
Thực chất đó là những tính chất văn hóa mang nặng âm tính để cân bằng với môi trường sống gần với thiên nhiên, các đặc tính đó chủ yếu có tác dụng làm cho người Việt sống cân bằng với thiên nhiên môi trường. Thêm vào đó những đặc tính văn hóa ngoại lai đã biến nhiều đặc trưng của nền văn hóa lúa nước truyền thống thành những nguyên nhân chủ yếu tạo nên nghịch lý Việt Nam. Đó là những mặt trái khi chúng ta phải tiếp thu văn hóa một cách cưỡng ép từ bên ngoài.
Người Trung Hoa mang theo Nho, Lão và Phật giáo đại thừa dạy cho dân tộc Việt sự “dĩ hoà vi quý”, hài lòng với hiện tại, ít khát vọng khám phá và chinh phục, cộng với người Pháp, người Mỹ mang lại sự chia rẽ sâu sắc trong lòng dân tộc Việt với sự phân chia Bắc, Trung, Nam và chia rẽ làng xã họ tộc. Đó chính là những nguyên nhân chính làm cho người Việt mất đoàn kết mà đã đẩy tính Âm của nền văn hóa Việt thành Thái Âm, tức là gần như mất đi khát vọng lớn mạnh, chỉ muốn sự ổn định và kìm hãm trong cái ao làng của mỗi người.

Mặt khác, các thế lực bên ngoài không khi nào thôi không có mong muốn thôn tính một đất nước tươi đẹp như vậy, biến những con người giỏi dang như vậy lệ thuộc vào họ. Thuộc tính Thái Âm chỉ thể hiện sức mạnh khi người Việt bị dồn vào đường cùng, vào thế không còn sự lựa chọn mà bắt buộc phải chiến đấu. Nhưng sau khi được coi là “chiến thắng”, sự âm tính thái quá đó lại phát huy tác dụng, như ru ngủ cả một dân tộc, để dân tộc đó lại trở nên yếu ớt và lại bị dồn vào bước đường cùng. Vậy đã đến lúc chúng ta nên nhận ra cái vòng tròn luẩn quẩn đó và thoát ra khỏi nó cho bằng được, thoát khỏi cái hậu quả của “một ngàn năm đô hộ giặc Tàu”, một trăm năm đô hộ giặc Tây” hay không ? và hóa giải thuốc tê văn hóa thì không còn cách nào khác làp hải đánh thức bằng chính văn hóa.

Tóm lại, trong ba nguyên nhân kể trên thì chính nguyên nhân về văn hóa tạo nên cái nghịch lý Việt Nam, tạo nên cái vòng luẩn quẩn của việc yếu kém về kinh tế, bị xâm lược, phải đứng lên đấu tranh trong thế không còn sự lựa chọn nào khác, giành “thắng lợi”, sau đó lại suy yếu và lại phải chiến đấu. Hai nguyên nhân đầu có thể coi là các nguyên nhân nặng tính khách quan và có tính hai mặt, nó vừa là thách thức, nhưng thực ra đó là cơ hội cho dân tộc Việt trở nên giàu mạnh và vĩnh viễn thoát khỏi chiến tranh, thoát khỏi nghèo đói. Chính đặc tính thái Âm của nền văn hóa tạo nên một dân tộc gần như không có khát vọng để rồi từ đó luôn là đối tượng bị chinh phục của các dân tộc có tham vọng bành trướng.

Thưa các bạn !

Tôi luôn trăn trở với một suy nghĩ rằng: dân tộc Việt ngàn đời nay thiếu một khát vọng Đại Việt mạnh mẽ, thiếu một cái gì đó tương tự như “giấc mơ Mỹ” tạo nên nước Mỹ đang là bá chủ toàn cầu, nhưng “tinh thần Nhật”, như “khát vọng Đại Hàn”, như “tầm nhìn Singapore”, như định vị “Ấn Độ là bộ não của thế giới”, như tư tưởng Trung Hoa là “trung tâm” của trời đất. Đó chính là nền tảng vững chắc nhất để tạo nên những quóc gia phát triển hùng mạnh.

Đất nước nào có và luôn nuôi dưỡng được những tinh thần quốc gia dạng như vậy mới có thể trở nên hùng cường, mới có thể biến những đất nước nhỏ trở thành lớn mạnh và khiến cho những đất nước mạnh trở nên trường tồn dù có trải qua nhiều giai đoạn suy yếu nhất thời.

Đó chính là sức mạnh giúp Nhật Bản trở thành quốc gia giàu thứ hai trên thế giới sau khi bị chiến tranh thế giới thứ hai tàn phá;
Là sức mạnh cột lõi tạo nên một làn sóng Hàn đang lan tỏa khắp thế giới;
Là sức mạnh tạo nên một sự chuyển mình mạnh mẽ của Trung Quốc đang trên đà là đối trọng và có thể vượt hơn cả Hoa Kỳ.
Là sức mạnh để Hoa Kỳ vươn tới và có thể duy trì vị thế cường quốc số một của mình.

Lịch sử phát triển của các dân tộc trên thế giới cho chúng ta, một bài học rằng: sức mạnh của một dân tộc không thật sự nằm ở truyền thống lịch sử và tuổi đời của nó – (chúng ta sẽ lý giải ra sao về sức mạnh của Mỹ, về vị thế của một đất nước nhỏ bé của một dân tộc hàng ngàn năm không có tổ quốc như Ixaren?), không nằm ở tài nguyên thiên nhiên – (lý giải sao về sức mạnh của Nhật Bản, Hàn Quốc?), không nằm ở diện tích và dân số – (lý giải sao về sự phát triển của Singapore?). Sức mạnh dân tộc chính ở khát vọng của dân tộc đó được thể hiện qua sức mạnh của văn hóa, rồi từ văn hóa sẽ đưa đến sức mạnh về kinh tế, chính trị, quân sự và rồi các sức mạnh đó lại làm giàu cho văn hóa, lại chứng thực, nuôi dưỡng cho khát vọng đó ngày một to lớn và vững bền. Dân tộc Việt chúng ta hoàn toàn có đủ khả năng, có thừa điều kiện để có được một điều như thế. Bởi chúng ta có những sức mạnh của dân tộc – kết hợp với những sức mạnh của thời đại.
Sức mạnh của dân tộc là lợi thế về địa lý – chính trị – tài nguyên thiên nhiên và

con người Việt Nam như Tôi đã nêu ở trên.
Những bài học lịch sử, truyền thống lịch sử ngàn đời nay của dân tộc Việt. Việc chứng thực một bản lĩnh Việt Nam dựa trên nền tảng sức mạnh của một nền văn hóa Việt, một lối sống mới dựa trên nền tảng chắt lọc những tinh hoa văn hóa của dân tộc kết hợp với học hỏi có chọn lọc các tinh hoa thế giới phù hợp với Việt nam không phải bây giờ chúng ta mới đề cập đến và không phải bây giờ chúng ta mới bắt đầu thực hiện. Trong lịch sử, đã có nhiều thời điểm chúng ta đã sở hữu một tinh thần như thế, mà ngay trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc: tinh thần đó, khát vọng đó, văn hóa đã được thể hiện vô cùng rõ ràng và mạnh mẽ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn muốn xây dựng một nền văn hóa như vậy, mà một ví dụ rõ rệt là cuốn sách nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn “Đời Sống Mới” của Người. Sở dĩ chúng ta có thể chiến thắng trong một cuộc chiến trường kỳ, gian khổ, kéo dài hơn 30 năm trước những lực lượng lớn mạnh nhất thế giới chính do chúng ta đã chiến đấu trên nền tảng văn hóa đó. Chúng ta đã đoàn kết toàn bộ dân tộc vì một mục tiêu lớn độc lập và thống nhất đất nước. Chúng ta đã huy động được toàn bộ các nguồn lực của đất nước, tranh thủ tối đa sự giúp đỡ từ bên ngoài, khai thác khôn khéo mâu thuẫn quyền lợi của các nước lớn; chúngd ta đã chiến đấu và chiến thắng trên tất cả các mặt trận từ chính trị, quân sự, ngoại giao, đến văn hóa, văn nghệ. Không ai khác, chính cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, McNamara đã phải công nhận rằng sở dĩ Hoa Kỳ thua Viêt Nam là vì thua nền văn hóa của dân
tộc Việt.

Như vậy, đây hoàn toàn không phải là việc quá mới mẻ, chúng ta đã từng làm và đã từng thành công. Thực tiễn lịch sử hàng ngàn năm nay đã chứng minh, dân tộc Việt sẽ trở nên cứng như sắt, vững như đồng khi bị đặt vào tìnht rạng của một cuộc chiến. Dân tộc Việt đã làm nên những chiến công hiển hách mà không một dân tộc nào có thể sánh bằng: không bị đồng hóa dù trải qua ngàn năm Bắc thuộc, ba lần đại phá quân Nguyên Môn, đánh thắng Mỹ là siêu cường số một thế giới. Một dân tộc vô cùng thông minh, vô cùng sáng tạo, rất cần cù, rất hiền hậu nhưng cũng rất kiên cường – một dân tộc có đủ hầu hết mọi phẩm chất của một dân tộc vĩ đại trên thế giới. Vậy nên, vấn đề chỉ nằm ở chỗ cho mọi người ý thức được rằng mặc dù đang ở thời “bình” nhưng thực chất chúng ta vẫn đang phải chiến đấu dưới một dạng thức khác mà thôi. Nếu chúng ta không chiến thắng trong cuộc chiến này thì bắt buộc chúng ta và con cháu chúng ta sẽ lại phải đổ máu để chiến đấu trong cuộc chiến này thì bắt buộc chúng ta và con cháu chúng ta sẽ lại phải đổ máu để chiến đấu trong cuộc chiến quân sự…

Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập vào các nền kinh tế khu vực và toàn cầu thì những sức ép từ bên ngoài đối với dân tộc Việt. Đód là những áp lực trong quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới. Áp lực này sẽ ngày một lớn hơn nhiều, một khi Việt Nam gia nhập WTO. Một viễn cảnh không xa sẽ có sự sụp đổ nhanh chóng và có dây chuyền của các doanh nghiệp đang hoạt động rất yếu ớt. Toàn thể người tiêu dùng cũng chính là toàn thể người Việt sẽ bị chi phối bởi hàng hóa nước ngoài, một vài hàng hóa Việt còn trụ lại được thì sẽ lại bị lệ thuộc vào kênh phân phối thuộc về sự kiểm soát của các tập đoàn đa quốc gia. Từ lệ thuộc về kinh tế mà tất cả các yếu tố còn lại cũng bị lệ thuộc về mọi mặt khác (nếu chúng ta không ý thức để đề kháng và khai thác khôn khôn khéo, hợp lý).
Sức mạnh của thời đại:
Sức mạnh của thời đại chính là những cơ hội có được trong xu thế tất yếu toàn cầu hóa. Đó là những công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ thông tin cho phép chúng ta cóthể đi tắt đón đầu một cách hiệu quả mà vẫn giữ được tính ổn định và bền vững. Chưa bao giờ các cá nhân lại có được quyền tự do để phát triển như bây giờ. Các vấn đề về thông tin, vốn, công nghệ có thể giải quyết được rất dễ dàng trong thời đại ngày nay. Chúng ta cũng có được rất nhiều bài học từ sự thành công thần kỳ của những quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng như nhiều dân tộc, nhiều đất nước khác để phục vụ cho con đường riêng và thích hợp cho dân tộc mình.

Chúng ta nhìn tất cả các vấn đề trên ở mặt tích cực để có thể tận dụng mâu thuẫn giữa các cường quốc mà tạo ra một chỗ đứng, một con đường thích hợp cho chúng ta; chúng ta có thể đứng trên vai những người khổng lồ và từ đó cũng có thể trở thành một người không lồ. Cùng với việc liên kết các nước trong khu vực, các nước đang phát triển cũng là một xu thế tất yếu của thời đại mà chúng ta có thể tham gia và hưởng lợi rất nhiều.

Thưa các bạn!

Như đã trình bày ở trên, tôi nghĩ rằng lịch sử Việt Nam ngàn đời nay đang trao vào trong tay những con người Việt sống ở thời đại này một sứ mạng cao cả, một cơ hội chưa từng có đó chính là việc xây dựng một nền văn hóa Việt mới dựa trên một khát vọng Đại Việt làm nền tảng cho sự phát triển giàu mạnh và lâu bền cho dân tộc về mọi mặt, đủ làm các thế lực khác phải kiêng dè. Một dân tộc yêu hòa bình sẽ vĩnh viễn thoát khỏi cảnh chiến tranh vì dân tộc đó luôn giàu mạnh. Một dân tộc có truyền thống lịch sử lâu đời sẽ có được một vị thế thực sự xứng đáng trên bản đồ thế giời vì dân tộc đó sở hữu một nền văn hóa tiên tiến và đầy bản sắc dựa trên khát vọng Đại Việt.

Một khi đã xác định vấn đề cốt yếu nằm ở nếu tố văn hóa, tôi và các bạn thêm một chút thời gian để cùng tìm hiểu sâu hơn về văn hóa Việt, cùng xác định nhứng gì cần giữ lại và phát triển, những gì cần phải kiên quyết loại bỏ, những gì cần phải thay đổi, những gì cần phải bổ sung từ tinh hoa văn hóa của thế giới, của các dân tộc khác. Các vấn đề trình bày ở phần tới đây không phải là của riêng một mình tôi, mà dựa trên những nghiên cứu về văn hóa VIệt của những học giả nổi tiếng về văn hóa Việt Nam ở trong và ngoài nước; dựa trên những nghiên cứu về các nền văn hóa có nhiều nét tương đồng với Việt Nam như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc.

Khi nhắc đến tính cách của văn hóa Việt Nam, người ta thường nêu lên 5 tính cách chính, đó là: Tính tổng hợp, Tính động đồng, Tính linh hoạt, Tính ưa hài hòa, và Tính thiên về Âm tính. Mỗi đặc trưng có những đặc tính tốt được gọi là hệ quả và kèm theo đó là các đặc tính xấu, gọi là hậu quả.
- Tính tổng hợp:
• Hệ quả: Khả năng tổng hợp cao, có thể kết hợp nhiều yếu tố.
• Hậu quả: óc phân tích kém
- Tính cộng đồng
• Hệ quả
+ Tính đoàn kết
+ Tính dân chủ
• Hậu quả
+ Coi nhẹ cá nhân
+ Dựa dẫm
+ Cào bằng
+ Bè phái, địa phương chủ nghĩa
- Tính linh hoạt
• Hệ quả: Dễ thích nghi, sáng tạo, giỏi bắt chước
• Hậu quả: Tùy tiện, thiếu tính hệ thống pháp luật
- Tính ưa hài hòa
• Hệ quả: vui vẻ, ung dung, dễ hài lòng với hiện tại
• Hậu quả: Thiếu ham muốn làm giàu, tính nước đôi, thiếu rạch ròi, không quyết đoán; Đại khái, xuề xoà.
- Tính thiên về Âm tính
• Hệ quả: ưa ổn định, hiền hòa, bao dung, trọng nữ
• Hậu quả: chậm chạm, dĩ hòa vi quý, nhẹ lý và thiếu trách nhiệm trong công việc cụ thể.
Những hệ quả là những đặc tính cần phải phát huy, những hậu quả thì cần phải sửa chữa, một số thứ cần phải xóa bỏ. Có đặc tính cần phải sửa nhiều như đặc tính thiên về âm tính. Với yêu cầu hiện tại thì chúng ta cần phải thiên về dương tính, thiên về sự phát triển. Đó là đặc tính cần phải thay đổi. Còn các đặc tính khác chúng ta sẽ có những cải sửa hợp lý để vừa tận dụng được sức mạnh vốn có vừa phát huy được sức mạnh mới.

Các bạn hãy cho ý kiến về một nền văn hóa Việt mới được mô tả với năm đặc tính như sau: đây là năm đặc tính được kế thừa và phát huy các đặc tính cũ kết hợp với những học hỏi từ yếu tố thời đại:
• Tính tổng hợp trên nền tảng một định hướng phân tích rõ ràng, học hỏi phải dựa trên một nền tảng lý luận vững chắc thì mới hiệu quả.
• Tính cộng đồng Việt Nam: nếu tính cộng đồng trước đây chỉ nằm ở phạm vi làng xã, họ tộc, dân tộc thì nay cần phải mở rộng với tư tưởng tất cả người Việt là một – không phân chia xuất thân, tôn giáo, dân tộc, địa bàn cư trú cũng như trong ngoài nước. Cả dân tộc Việt có chung một nguồn gốc con Rồng cháu Tiên, là đồng bào của nhau.
• Tính linh hoạt trong khuôn khổ và nguyên tắc: xây dựng và áp dụng thêm những khuôn khổ và nguyên tắc để tập trung và phát huy được tối đa sức mạnh của tính linh hoạt vốn có, để hạn chế những hậu quả do mặt trái của tính linh hoạt thái quá mang lại.
• Tính ưa hài hòa trong trạng thái động : hài hòa làtốt nhưng cần phải thích nghi được mọi sự vật hiện tượng luôn biến đổi, vì vậy phải tìm đến sự hài hòa trong trạng thái động, tức là luôn phải thay đổi để tìm đến và lưu giữ sự hài hòa.
• Tính thiên về Dương tính: thiên về khám khá, phát triển, chinh phục.
Vấn đề cuối cùng mà Tôi muốn được trình bày với các bạn là biện pháp nào, phương thức nào, kế hoạch nào để xây dựng và vận dụng văn hóa đó. Để xây dựng một khát vọng hay một nền văn hóa mới dựa trên nền tảng khát vọng dân tộc Việt giàu mạnh, chúng ta cần phải có ba yếu tố cơ bản sau: thứ nhất làp hải có được một hệ thống triết lý cho khát vọng đó; thứ hai là phải có được một đội ngũ những con người nhiệt huyết sống và cống hiến trọn đời cho lý tưởng đó; và cuối cùng là những chương trình hành động cụ thể ở mọi mặt trận, phải toàn dân, toàn diện, phải trường kỳ để thực hiện cho được điều đó.

ách thức xây dựng Hệ thống triết lý bắt đầu bằng những trăn trở. Từ những nghịch lý Việt Nam, từ việc nhận thức được căn nguyên sâu xa của nó nằm ở những rào cản của văn hóa, đến một khát vọng Đại Việt mạnh mẽ để có được hòa bình và phồn thịnh; viết nên một nền văn hóa mới lấy khát vọng Đại Việt làm tư tưởng xuyên suốt được xdây dựng dựa trên tinh hoa dân tộc kết hợp với tinh hoa của thời đại, của thế giới. Chúng ta lại tiếp tục cụ thể văn hóa đó thành văn hóa kinh doanh, văn hóa ứng xử, thành hoài bão, mục tiêu, thành lý tưởng sống cho giới trẻ… Rồi kiến nghị đến các tổ chức của Đảng và Nhà nước, là báo giới, là giới văn nghệ sỹ, là các doanh nhân, là những nhà văn hóa lớn có ảnh hưởng đến xã hội…

Con đường cần thiết trước tên và hiệu quả nhất chính là thông qua hoạt động giáo dục và đào tạo. Trong đó, bước đầu tiên là phải làm cho người dân hiểu rõ được vị thế của dân tộc mình, hiểu rõ được sức mạnh và những điểm yếu cần phải cải sửa vì một tương lai giàu mạnh cho cả dân tộc này, cho từng cá nhân và cho con cháu chúng ta. Vậy nên, các kiến thức về lịch sử Việt và văn hóa Việt phải luôn có trong công tác giáo dục. Nếu công tác giáo dục là truyền đạt các kiến thức cơ bản, thì công tác đào tạo là việc truyền đạt các kỹ năng cần thiết để thực hiện một công việc cụ thể nào đó cũng phải được thiết kế sao cho có thể chuyển tải được cái tinh hoa của dân tộc Việt kết hợp hài hòa với các tinh hoa của thời đại, của thế giới.
Những điều Tôi nói với các bạn ngày hôm nay chỉ là khởi nguồn hco một kế hoạch hành động và hành động ngay với một tư tưởng cống hiến cho dân tộc mình. Trên con đường chúng ta đi, mỗi người Việt ở những vị trí thích hợp của mình sẽ luôn hành động, đóng góp vào sự nghiệp chung của dân tộc, phát huy tối đa tinh thần Đại Việt (một đất nước giàu mạnh, luôn yêu chuộc hòa bình và có đầy đủ phẩm chất vĩ đại của con người).

Cảm ơn các bạn đã dành thời gian để cho tôi được giãi bày những trăn trở của người Việt chúng ta. ĐIều mà chúng ta luôn mong muốn và sẽ dành tất cả những gì mình có thể làm bằng được là sao cho mỗi người Việt Nam chúng ta khi đứng trước các dân tộc khác trên thế giới đều có thể tự hào mà nói rằng “Tôi là người Việt Nam”

Một lần nữa xin được chúc các bạn sức khoẻ, giữ vững niềm tin và liên kết, cùng nhau xây dựng đất nước Việt Nam tự chủ hơn, mạnh mẽ hơn.
Đặng Lê Nguyên Vũ
(Tổng giám đốc Cà PhêTRUNG NGUYÊN)
Bài nói chuyện tại ĐHQG-Hà Nội, ngày 19 tháng 11 năm 2005

SÁCH DOANH TRÍ's Blog

Ba câu hỏi dành cho doanh nhân

Một hôm tôi có cuộc họp với nhóm lãnh đạo của một công ty mới thành lập tràn đầy tiềm năng đổi mới. Nhóm đã đạt được tiến bộ vượt bậc trong một năm, đi từ ý tưởng về một mảnh giấy đến một doanh nghiệp có đầy đủ chức năng và kiếm được thu nhập thực sự. 

Tất nhiên, mọi dự án mới đều mong manh. Trong khi doanh thu đang ngày càng tăng, công ty vẫn chưa đạt được điểm hoà vốn. Những dự đoán hiện tại chỉ ra rằng thời điểm đó cần ít nhất sáu tháng nữa. Công ty có một số tiền mặt trong ngân hàng, nhưng gần đây bắt đầu tìm kiếm nguồn đầu tư bên ngoài để giúp đảm bảo rằng công ty vẫn đủ khả năng chi trả.

Cuộc thảo luận của chúng tôi đã diễn ra đại loại như sau:

Tôi: "Vậy, việc nhận nguồn tài trợ từ bên ngoài có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với các bạn?"

Cả nhóm: "Điều này rất quan trọng, nhưng không phải là điều sống còn vì chúng tôi vẫn còn tiền mặt trong ngân hàng".

Tôi: "Còn bao nhiêu?"

Cả nhóm: "Khoảng hơn 100.000 đôla"

Tôi: "Kế hoạch chi tiêu hiện tại của các bạn là bao nhiêu?"

(Tôi nghe thấy tiếng giấy xột xoạt...)

Cả nhóm: "30 đến 50 nghìn một tháng"

Tôi: "Có vẻ là một vấn đề gay go đây. Các bạn chỉ còn lại 6 tháng thôi đấy".

Một trong những bài học đầu tiên tôi được dạy bởi giáo sư tài chính của tôi ở Trường kinh doanh Harvard vẫn luôn bên tôi cho đến ngày nay: Lý do duy nhất một doanh nghiệp phá sản là do doanh nghiệp đó không còn tiền mặt. Như vậy, câu hỏi đầu tiên mỗi doanh nhân cần phải trả lời trong vòng một giây là, "Tôi có bao nhiêu ngày để sống?". Điều đó giúp các doanh nghiệp suy nghĩ về việc làm thế nào để quản lý chi phí và chiến lược tài trợ của họ.

Câu hỏi thứ hai mà tôi cần câu trả lời ngay lập tức là "Tại sao tôi làm điều này?". Việc bắt tay vào xây dựng một doanh nghiệp mới là vô cùng khó khăn. Hầu hết đều phá sản. Những người đạt được thành công đòi hỏi phải làm việc chăm chỉ và cực kỳ chú tâm. Một doanh nhân không có được câu trả lời phù hợp với câu hỏi này thì không có nhiều khả năng thành công - và chắc chắn là không thể gia tăng nguồn vốn từ bên ngoài.

Cuối cùng, tôi luôn mong muốn một doanh nhân nói cho tôi hai điều then chốt họ đang làm tại bất kỳ thời điểm nào. Tất nhiên, bất kỳ doanh nghiệp mới nào sẽ có hàng tá vấn đề cần được quan tâm trên cơ sở  những dữ liệu hàng ngày. Nhưng một doanh nghiệp thành công có thể tạm thời lùi lại và nêu bật được hai điều họ thực sự hy vọng học hỏi được trong khoảng thời gian đã lập ra. Không phải chỉ có ngọn lửa là cháy sáng nhất, mà điều lý tưởng hơn cả là, chúng liên quan đến các ẩn số lớn trong mô hình kinh doanh giả tưởng.

Thời gian sẽ trả lời câu hỏi liệu nhóm làm việc với tôi có thành công hay không. Nhưng bằng cách tập trung vào quãng thời gian họ có thể sống, tại sao những công việc khó khăn lại có cái giá của nó, và vấn đề quan trọng nhất là, tôi biết họ sẽ phát huy tối đa cơ hội thành công của họ.

---

Bài viết của Scott Anthony trên Harvard Business Publishing

SÁCH DOANH TRÍ's Blog

(Theo Harvard's TVN)

Kiếm tiền triệu nhờ những cậu bé “lười tắm”

Marie Gelin - một bà mẹ người Mỹ đã gặt hái thành công khi tung ra dòng sản phẩm vệ sinh cá nhân mang phong cách thể thao.

 

Marie Gelin, người sáng lập Stinky Boyz 

Doanh nhân: Marie Gelin, người sáng lập Stinky Boyz (Atlanta, Mỹ) - công ty chuyên sản xuất dòng sản phẩm vệ sinh cá nhân mang phong cách thể thao. 

Giây phút sáng tạo: Đó là vào giữa những năm 1990. Gelin lúc ấy chưa có con trai mà chỉ có hai cô con gái. Tuy nhiên cô nhiều lần được chứng kiến bà chị song sinh của mình phải đánh vật để lôi các cậu con vào phòng tắm. “Các cháu trai của tôi rất thích thể thao nhưng lại không hề muốn tắm rửa sau mỗi lần chơi dù mồ hôi như tắm” - Gelin kể lại. Sau này khi có thêm một cậu con trai, cô cũng thường xuyên bắt quả tang cậu bé giả vờ xả nước như đang tắm nhưng thực ra là ngồi chơi trò chơi điện tử hoặc đọc truyện. Việc này khiến cô nảy ra sáng kiến làm những bánh xà phòng giống hình quả bóng chày, bóng đá, bóng rổ, bóng bầu dục… để các cậu bé hứng thú hơn với việc vệ sinh cá nhân. Ngoài các thành phần chính như dầu hạt đen và các loại dầu khác, xà phòng Stinky Boyz còn chứa chất khử mùi rất mạnh.  

Tại sao? Gelin lý giải: "Thị trường (các sản phẩm vệ sinh cá nhân) cho bé trai thực sự còn rất thiếu. Hầu hết các cậu bé phải dùng lăn khử mùi và dầu tắm của các ông bố, bà mẹ”. Còn việc sản phẩm dạng cứng xuất phát từ kinh nghiệm của Gelin với cậu con trai. Cậu thường làm sữa tắm, dầu gội văng tóe loe khắp nơi sau mỗi lần làm vệ sinh cá nhân (do đổ hoặc ấn quá đà). “Như thế thì rất là lãng phí” - Gelin kết luận.

Khách hàng: Chủ yếu là các ông bố bà mẹ và các huấn luyện viên. Nhiều giáo viên thậm chí gửi thư cám ơn Gelin vì nhờ sản phẩm của cô, các phòng học giờ không còn “bốc mùi” nữa. Chưa đầy nửa năm sau khi thành lập, công ty Stinky Boyz đã bán được hơn 1.000 sản phẩm.

 

Ghi bàn: Gelin và sản phẩm của cô đã được lên tivi trong một chương trình tin tức địa phương, được quảng cáo tại giải bóng bầu dục nổi tiếng của Mỹ Super Bowl và All-Star Weekend (các fan hâm mộ rất thích khi mặc những chiếc áo phông với dòng chữ “Got stinky Boyz?” - Bạn đã có Stinky Boyz chưa?), có mặt trên Facebook, Twitter và có thể sẽ sớm xuất hiện trong các quảng cáo của điện thoại di động.

Động lực: Gelin làm nghề tự do trong suốt 13 năm (trong lĩnh vực bất động sản và làm “bà mối” có chứng chỉ hẳn hoi). Nhưng khi nền kinh tế đi vào suy thoái cuối năm 2007, cô quyết định thay đổi bản thân và quay lại với ý tưởng sản xuất Stinky Boyz - ý tưởng mà cô đã bỏ xó trong suốt nhiều năm. Cô làm một bản đề cương dự án và kiếm được một đối tác làm ăn. Công ty Stinky Boyz ra mắt tháng 1/2011 với tổng số vốn hiện lên tới hơn 1 triệu USD do cả Gelin và đối tác của cô cùng góp.

Bước tiếp theo: Các sản phẩm xà phòng có hình bóng tennis, golf và các môn thể thao cảm giác mạnh đang được nghiên cứu sản xuất - “miễn là cải thiện ý thức vệ sinh cá nhân của giới trẻ thì gì cũng được” (theo lời Gelin). Ngoài ra còn có lăn khử mùi, son dưỡng môi, kem dưỡng da. Hiện Stinky Boyz bán hàng trực tuyến tại trang web Stinky-Boyz.com. Mới đây Gelin còn ký hợp đồng phân phối sản phẩm cho khoảng 3.000-4.000 cửa hàng dược phẩm và tạp hóa trên khắp nước Mỹ. Dự kiến, năm 2012 và 2013, công ty sẽ cho ra mắt cả dòng sản phẩm Stinky Girlz cho các teen nữ.

 

 

 

 

SÁCH DOANH TRÍ's Blog

(Theo Entrepreneur/Học làm giàu)

Hồi sinh sau khủng hoảng

Tumblr là một trong những mạng xã hội lớn nhất hiện nay (ngang ngửa với Facebook) do David Karp sáng lập. Sau sự cố kỹ thuật và bị sập hàng triệu blog vào năm 2010, Tumblr lại lên như diều gặp gió. Hãy cùng nghe David Karp chia sẻ bí quyết. 

 

 

David Karpl là nhà sáng lập kiêm CEO của Tumblr.

David Karp sáng lập Tumblr vào năm 2007. Lúc ấy, anh chỉ coi Tumblr là thú vui giải trí bên cạnh công việc tư vấn kỹ thuật của mình. Thế nhưng Tumblr lại hấp dẫn dân yêu công nghệ đến mức Karp phải bỏ cả nghề tư vấn để tập trung sức lực cho nó. Và dù biết rằng Tumblr rất “hút khách” nhưng chính anh cũng không ngờ rằng “đứa con đẻ” của mình lại phát triển nhanh đến thế. 

Theo thống kê của trang Quantcast, Tumblr phục vụ hơn 19 triệu blogger trên khắp thế giới và thu hút khoảng 7 triệu pageview/tháng. Trong lúc đang “ăn nên làm ra” với 3 nhà đầu tư lớn và khoảng nửa tá các nhà tài trợ thì Tumblr vấp phải một cú đau điếng: hàng triệu blogger không thể truy cập được vào trang Tumblr trong một ngày (tháng 12/2010). 

"Mạng của chúng tôi bị sập. Đầu tiên là một máy chủ bị sập rồi kéo cả các máy chủ khác sập theo” – Karp nhớ lại. “Một số nước có thể truy cập lại sau 16 tiếng, trừ Mỹ".

Đó là quãng thời gian khó khăn của Tumblr. Tuy nhiên, điều trớ trêu là sau vụ sập mạng ấy, số lượt truy cập trang web này không những không giảm mà còn tăng. Bí quyết gì đây? Chúng ta hãy cùng nghe Karp chia sẻ. 

Bí quyết 1: Không để sự bảo thủ trở thành vật cản

Mặc dù có nhiều dấu hiệu công ty sẽ sớm “phất” nhưng Karp vẫn nghĩ rằng chỉ cần hai kỹ sư là đủ. Anh cũng không quá sốt ruột dự trù tốc độ phát triển như các nhà đầu tư.

"Các nhà đầu tư lúc nào cũng hỏi tôi có thuê đủ người không, có tiến nhanh được hơn không” - Karp nhớ lại. Lúc đầu, anh nhất định không thuê thêm kỹ sư. Nhưng cú sập mạng năm 2010 đã khiến anh phải nghĩ lại.

“Tôi thích sự hoàn hảo tới mức cố chấp. Chính vì thế tôi không muốn để người lạ tham gia cùng. Thế nhưng ôm hết mọi việc thực ra chỉ làm chúng tôi tiến chậm hơn”. 

Bí quyết 2: Nhận trách nhiệm và ứng phó nhanh

Khi mạng Tumblr bị sập, công ty đã lên twitter và thường xuyên cập nhật tình hình khôi phục mạng cho các blogger. Sau khi nói “vô cùng xin lỗi” người dùng vì sự cố, công ty khẳng định với họ rằng các blog của họ sẽ không bị ảnh hưởng và sẽ sớm hoạt động trở lại.

Trong vòng 24 giờ, mạng Tumblr đã thông suốt nhưng Karp vẫn quay lại Twitter để giải thích nguyên nhân sự cố đồng thời cùng cấp đường link kết nối đến một bài post trên chính blog của Tumblr. 

"Khi giải thích, chúng tôi không mổ xẻ những vấn đề kỹ thuật vì cảm thấy như thế thật không hay” - Karp nói. Anh cho rằng, lôi những vấn đề quá kỹ thuật ra nói có thể khiến người dùng phân tâm và thậm chí hoang mang. “Cuối cùng chúng tôi quyết định nêu một số chi tiết chính nhưng tựu trung lại vẫn là chúng tôi đã làm sai, chúng tôi nợ mọi người và chúng tôi đang nỗ lực để trả món nợ đó”. 

Và để tránh sự cố mới, cuối tháng đó Tumblr đã tuyển thêm 6 kỹ sư, đưa tổng số kỹ sư của mình lên 8 người. 

Bí quyết 3: Trao đổi cởi mở với đội ngũ nhân viên và các nhà đầu tư

Ngay khi xảy ra sự cố, Karp đã bình tĩnh ngồi lại với các nhân viên và giải thích mọi chuyện đồng thời đề ra chiến lược để giải quyết sự cố đó. 

"Chẳng hạn chúng tôi ưu tiên trước hết là làm các blog hoạt động trở lại sau mới đến bảng điều khiển của mình” - Karp hồi tưởng. "Những ngày sau, chúng tôi rà soát lại toàn bộ cơ sở hạ tầng của mình để tránh lặp lại sự cố tương tự”. 

Tất nhiên, các nhà đầu tư cũng muốn biết nguyên nhân khiến mạng bị sập và làm cách nào để không xảy ra tình trạng đó. Để họ thực sự yên lòng, đội ngũ nhân viên của Karp đã liên hệ với kỹ sư của các công ty lớn đã từng gặp phải sự cố tương tự để xin tư vấn. 

Tới thời điểm này, Tumblr đã có 33 nhân viên, trong đó hơn một nửa được tuyển dụng cách đây chưa đầy sáu tháng.

"Chúng tôi liên tục bổ sung thêm máy chủ, nhờ đó, chúng tôi không những bắt kịp với tốc độ tăng trưởng mà thậm chí còn đi trước một bước” - Karp bộc bạch.

SÁCH DOANH TRÍ's Blog

(Theo Học làm giàu/Entrepreneur)

Yuri Milner – Thiên tài đầu tư high-tech

---

Yuri Milner

Yuri Milner là cái tên mới trong danh sách tỷ phú mới trong làng công nghệ của Tạp chí Forbes vừa công bố năm nay.

Bữa tối cùng tỷ phú

Mùa đông Moskva, 8 giờ tối, Yuri Milner vào thang máy, bước đi nhanh và tĩnh lặng trở về nhà. Ông mời tôi ăn tối cùng với gia đình, vợ ông Julia và hai đứa con gái nhỏ. Qua tường đá cẩm thạch của căn hộ nguy nga là cửa sổ nhìn ra thành phố cổ lấp lánh trong tuyết. Màu sơn của hành lang là sự kết hợp tự nhiên của màu da cam, tím và xanh. Bên trái cửa sổ là một cây chanh nhỏ do Julia trồng. Cảnh tượng thật thú vị và lôi cuốn. Nhưng tối nay, cũng giống như bao buổi tối khác của Milner, tâm trạng ông dường như lại đang ở một nơi khác.

Milner, cắt lời: "Giờ là lúc cả San Francisco đón chào buổi sáng”. Ngay sao đó, điện thoại của ông bắt đầu đổ chuông.  Cách nơi này 11 múi giờ về phía tây, trợ lý và luật sư của ông bắt đầu một ngày giao dịch mới.

Tôi đưa mắt một vòng quanh căn hộ của nhà tỷ phú Milner. Rải rác khắp phòng là chín màn hình phẳng khổng lồ phát sóng các kênh nước ngoài như CNBC và CNN. Có ba màn hình lớn xung quanh góc bên phải nơi Milner ngồi. Ba chiếc màn hình này luôn cập nhập dữ liệu vủa Twitter, DST và Mail.ru Group. Thậm chí, những màn hình này còn được đặt trên 3 bức tường của phòng ăn.

Bữa ăn tối của chúng tôi bị gián đoạn nhiều lần khi Yuri hoặc Julia nhìn lên CNN. “Ai Cập đã bị đốt cháy”, Thông tin liệu đã quá tải? Milner lắc đầu và mặt ông ngây ra bất động. "Đó là công việc của tôi", ông nói.

"Anh ấy là một robot", Julia cắt tiếng. Milner ngượng ngùng thừa nhận, đã gần một năm nay ông đã không thể cùng gia đình đến khu nhà nghỉ của họ trên sông Volga dù chỉ mất 2 giờ để đi từ Moscow. Bộ phim cuối cùng ông xem là  “The Social Network” - Mạng xã hội và tất nhiên là bộ phim có liên quan đến công việc của ông. Ông xa nhà ít nhất hai hoặc ba tuần mỗi tháng.

Yuri Milner – Nhà đầu tư tài ba

Yuri Milner là cái tên mới trong danh sách tỷ phú mới nổi trong làng công nghệ của Tạp chí Forbes vừa công bố năm nay.

Nhờ đầu tư khôn ngoan Milner đã kiểm soát 10% cổ phần của Facebook. Ông cũng đầu tư hàng trăm triệu đô la vào công ty game xã hội Zynga, mạng mua sắm giảm giá theo nhóm Groupon. Milner đã thu về một khoản lợi nhuận kếch xù từ những kênh đầu tư này, ít nhất là trên giấy tờ. Cả ba công ty trên hiện đang được định giá hàng tỷ USD. Riêng cổ phần của Milner ở Facebook, với vốn đầu tư ban đầu 800 triệu USD, bây giờ có trị giá khoảng 5 tỷ USD. Thành công từ các thương vụ đầu tư đã đưa Milner trở thành tỷ phú và được xếp vào hàng ngũ những “cao thủ” đầu tư công nghệ ở Silicon Valley.

Yuri Milner hiện là người điều hành hai công ty rất nổi tiếng ở Nga là Quỹ Đầu tư DTS Global (trước đây có tên Digital Sky Technologies) và Mail.ru Group, Tập đoàn điều hành một loạt website lớn của Nga thu hút khoảng 70% lưu lượng truy cập của nước này và có giá trị khoảng 8 tỷ USD trên sàn chứng khoán London.

“Yuri là một nhà đầu tư mạo hiểm. Trong một thời gian dài, ông tiếp cận đầu tư vốn mạo hiểm¹ như là một loại tài sản chứ không phải là một nghề ", Danny Rimer, cộng sự của Milner tại Index Ventures, London, cho biết. Milner đã thực sự tỏ rõ bản lĩnh cao thủ trong đầu tư khi ông tham gia thị trường. Cách Milner tham gia cuộc chơi đầu tư mạo hiểm đã làm rung chuyển cả Sand Hill Road - một con phố ở Silicon Valley nơi có rất nhiều các công ty đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực high-tech.

Milner có 3 thư ký và hơn hai chục nhân viên, trong đó có nhiều người từng làm ở ngân hàng danh tiếng Goldman Sachs, chuyên đi tìm hiểu các công ty Internet để rót vốn đầu tư và kêu gọi nguồn vốn từ các nhà đầu tư ở Singapore, Dubai cho đến London. Nhưng thật kỳ lạ, không có bất kỳ ai ở Silicon Valley. Những nhân viên tận tụy của Milner luôn sẵn sàng có mặt bất cứ khi nào ông cần.

“Khi Yuri Milner nảy ra ý tưởng vào lúc 2 giờ sáng, ngay lập tức ông sẽ triệu tập cuộc họp”, - một nhân viên làm việc tại DST tiết lộ. Marc Andreesen, thành viên trong ban điều hành của Facebook đã từng gọi các nhân viên của DST là “những bách khoa thư di động của các mô hình kinh doanh Internet”.

Milner đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào các công ty được đánh giá cao. Một khi đầu tư, ông không tham gia hội đồng điều hành của các công ty đó và cũng ít khi xuất hiện ở những công ty mà ông đầu tư. Những doanh nhân đứng đằng sau Facebook, Groupon hoặc Zynga có khi vài tháng không gặp Milner là chuyện bình thường.

Các cổ phần Milner mua ở Facebook, Zynga và Groupon được chia đều sự sở hữu cho Mail.ru và DST Global. Milner không tiết lộ chi tiết về số cổ phần này nhưng theo ước tính của Forbes con số này vào khoảng 10-15%. Ông cũng sở hữu 75% số cổ phần của DST Global và 27% của mail.ru.

Điều gì đã làm nên một thiên tài đầu tư Milner? Câu trả lời tưởng chừng như đơn giản bởi ông luôn biết những dạng công ty mình muốn và mua dựa trên các xu hướng. Ông cũng không quan tâm khi nhiều người cho rằng ông đã trả giá quá cao“, Eric Lefkofsky, đồng sáng lập và cổ đông lớn nhất của Groupon nhận xét. “Một số công ty đầu tư mạo hiểm nghĩ rằng họ mới là những nhà đầu tư sành sỏi. Nhưng trên thực tế hoàn toàn trái ngược bởi họ luôn lo lắng với mỗi thương vụ đầu tư”.

Milner kín đáo về số tiền đầu tư của DST, nhưng ông cũng cho biết DST hiện đang tìm kiếm hai ba thương vụ với khoản đầu tư tương tự như họ đã rót vốn vào Facebook và Zynga. Thương vụ thứ 4 gần như đã được xác định là dịch vụ nhạc Spotify của Thụy Điển. DST đã đồng ý mua lại 5% cổ phần của Spotify với giá 100 triệu USD. Ngoài ra, Milner có thể thông báo thương vụ đầu tư khác vào mùa hè năm nay.

Milner không tiết lộ thương vụ đó là nhắm vào công ty nào, nhưng cho biết đó có thể là công ty ở Trung Quốc, nơi có thị trường Internet đang phát triển chóng mặt với hàng trăm triệu người dùng. Milner nghiên cứu một công ty ít nhất một năm trước khi đầu tư. Có khoảng 10-20 yếu tố được đưa ra cân nhắc trước khi hành động. “Bạn không thể viết ra công thức”, ông nói. “Đó một phần là khoa học, một phần là nghệ thuật”.

Ông thú nhận sự ngưỡng mộ đối với các mạng xã hội dựa trên Foursquare ² nhưng nói rằng còn quá sớm để đầu tư. Milner nắm giữ kinh nghiệm kiếm tiền trên Twitter nhưng ông cũng khẳng định: “Không dễ dàng để dự đoán được con đường đầu tư đúng trong kênh đầu tư trực tuyến. Google chưa bao giờ biết được từ khóa của thành công là gì, Facebook đã không biết làm thế nào nhà sản xuất game xã hội Zynga lại thành công".

Milner – phong cách một tỷ phú

Ngay cả khi cái tên Milner đã trở nên nổi tiếng. Con người Milner vẫn còn là một bí ẩn. Nhỏ bé về chiều cao, mái tóc đen cắt ngắn, ông thường mặc áo len, một chiếc áo sơ mi màu xanh nhạt và bộ vest màu xanh đậm. Mặc dù khá nổi tiếng với những thành công vượt bậc về đầu tư mạo hiểm, Milner sống khá khép kín. Người điều hành hai công ty lớn của Nga chỉ có 57 người bạn trên Facebook và 330 yêu cầu làm bạn bị từ chối. Ông không bao giờ dùng Twitter. Milner giống như người sở hữu câu lạc bộ đêm nhưng không bao giờ ra sàn nhảy bởi quá bận rộn nghiên cứu danh sách khách hàng và đếm tiền.

Trở lại với bữa tối. Chúng tôi bắt đầu hâm nóng bầu không khí bằng câu chuyện về cuộc gặp lần đầu tiên giữa tôi và vị tỷ phú này. Chúng tôi đã gặp trong tháng trước tại London. Sau đấy tôi nhớ lại hình ảnh khi tôi gặp lại Milner tại nhà hàng Manon ở trung tâm Moskva, ông ngồi, cánh tay gập lại, đôi mắt như bao phủ mọi thứ. Bữa tối tiếp tục xoay quanh đề tài “Buổi sáng của tỷ phú”:. Ông bắt đầu một ngày mới vào lúc 7 giờ sáng, tập thể dục và xem xét một số báo cáo mà ông buộc cô con gái của mình phải làm. "Đó là cách đào tạo bộ nhớ," ông nói. Ông cũng không chơi cờ với cô con gái 4 năm tuổi vào cuối tuần, ông mỉm cười và nói "cô bé thật sự rất có bản lĩnh”.

Milner rất sôi nổi khi nói về tương lai của truyền thông xã hội (social media), đặc biệt là Facebook. Ông nói chúng ta sống trong kỷ nguyên thông tin (số lượng thông tin con người tạo ra gấp đôi sau hai năm và hiện nay rất nhiều thời gian của chúng ta là ngồi trước các màn hình). Milner tin rằng Facebook đang cạnh tranh với Google để trở thành nơi dành cho người dùng Internet tìm thông tin. “Facebook có thể xử lý thông tin theo những cách khác. Ví dụ bạn có thể hỏi một câu hỏi, nó sẽ dịch sang nhiều ngôn ngữ và ai đó ở đâu đó trên thế giới sẽ có câu trả lời”, Milner nói. “Facebook sẽ có 1 tỷ người dùng trong vài năm tới. Đó là nền tảng cho hệ sinh thái Internet mới.”

Milner đồng ý với lý thuyết của nhà nhân chủng học Robin Dunbar của Đại học Oxford rằng não của chúng ta chỉ có thể xử lý 150 mối quan hệ xã hội. Nhưng trong khi kích thước não của chúng ta không thể thay đổi, sự pha trộn sẽ diễn ra. Trong thập kỷ mà dịch thuật tự động sẽ đưa mọi người thuộc những ngôn ngữ khác nhau đến gần nhau hơn, "Facebook đang kết nối chủ yếu những người bạn biết hoặc có liên quan đến bạn. Tuy nhiên, trong tương lai Facebook sẽ còn làm được nhiều hơn thế. Facebook có thể kết nối bạn với những người bạn chưa quen nhưng quan trọng với bạn”.

Con người và thời đại

Juri Milner sinh ra trong một gia đình trí thức của Moskva, có cha là giáo sư kinh tế và mẹ là nhà nghiên cứu y học. Ông có một chị gái nhiều hơn 8 tuổi hiện là kiến trúc sư. Cách đây một năm, nếu tìm kiếm từ “Milner”, bạn sẽ thấy nhiều thông tin về Boris Milner hơn (người viết nhiều sách kinh tế vẫn được dùng ở các trường kinh doanh của Nga) hơn là Yuri Milner.

Trong thời gian học phổ thông, Milner tham gia các lớp học lập trình 3 tối mỗi tuần, học cách viết phần mềm ngôn ngữ BASIC và Fortran trên các máy tính lớn (mainframe). Sự nghiệp kinh doanh của ông bắt đầu từ khi ông 28 tuổi. Đó là vào năm 1989, Milner đang làm việc cùng một tiến sĩ vật lý tại trường Đại học Tổng hợp Moskva mang tên Lomonosov. Khi Liên Xô sụp đổ, đồng Ruble rớt giá thảm hại, số tiền mà Milner kiếm được chưa đầy 5 đô la một tháng. Lúc đó, ông gặp một người bạn đang kinh doanh PCs. Anh bạn này biết bố của Milner sở hữu một chiếc xe ô tô mui kín và đề nghị Milner dùng chiếc xe đấy làm phương tiện kinh doanh. Milner bắt đầu bán hàng và ông kiếm được 1.000 rúp một tuần, số tiền không nhỏ khi so với giá một căn hộ lúc đấy là 20.000 rúp. Nhưng sau đấy, bố của Milner đã phản đối việc Milner lao vào kinh doanh.

Vào năm 1990, phần nhờ bố và phần vì nỗ lực cá nhân, Milner nhận học bổng ở đại học Pennsylvania của Mỹ. Sau khi ra trường, ông làm việc 3 năm cho chi nhánh của Ngân hàng Thế giới ở Washington. Đó là một thời gian mà ông gọi là ông "năm mất mát". Trong thời gian này, ông thường về thăm Moskva nhưng chủ yếu là theo dõi “bước chuyển mình” trong nền kinh tế của thủ đô như việc tư nhân hóa các mỏ, nhà máy lọc dầu và nhà máy sản xuất xe hơi. Milner nhận thấy một số ông chủ với các “mối quan hệ tốt” đã mua những nhà máy này với giá rẻ để tái thiết lại sản xuất và trở thành những ông trùm đầu ngành.

Milner có nhiều quan hệ trong giới ngân hàng Nga, ông đã từng gặp ông trùm dầu mỏ bây giờ bị bỏ tù Mikhail Khodorkovsky. Milner cũng đã từng là nhà môi giới đầu tư cho Khodorkovsky vào năm 1995. Ông cũng đã gặp Gregory Finger, một trong những người mua chứng khoán lớn nhất của Nga thời đó. Mối quan hệ này càng trở nên sâu sắc hơn khi Milner giúp Finger thiết lập một quỹ liên doanh mới.

Thay đổi lớn nhất với Milner là vào năm 1999, khi ông tiếp cận báo cáo của Morgan Stanley về tương lai của kinh doanh Internet. Khi đó, các trang như eBay và Geocities đang tăng trưởng điên cuồng, nhưng ở Nga, Internet vẫn là điều mới mẻ. “Không ai nói về Internet ở Nga lúc đó”, - ông nói.

Chặng đường thành tỷ phú

Với 200.000 USD tiết kiệm được, Milner thành lập quỹ đầu tư NetBridge để rót vốn vào các công ty Internet của Nga. NetBridge đã mua cổ phần của trang đấu giá trực tuyến kiểu như eBay gọi là Molotok và một trang thương mại điện tử nhái mô hình Amazon gọi là 24/7. Các công ty này đã cố gắng vươn lên nhưng bị cuộc khủng hoảng dotcom vào năm 2000 làm cho phá sản. Nhưng Milner đã may mắn thuyết phục cổng thông tin trực tuyến Port.ru kết hợp với NetBridge để thành lập Mail.ru Group. Vượt qua khủng hoảng dotcom, vài năm sau, Mail.ru phát triển nhanh chóng.

Vào năm 2005, thị trường Internet ở Nga trở thành cuộc đua tam mã giữa Mail.ru, web tìm kiếm Yandex và một trang gọi là Rambler. Mail.ru tập trung vào phát triển mạng xã hội. Sau khi có lượng người dùng lớn, Mail.ru bắt đầu thử nghiệm tiền ảo và phát hành game trực tuyến trước khi Facbook bắt đầu cung cấp game. Mail.ru cũng đã tích hợp cả hệ thống chat với email vào năm 2007 trước khi Facebook có ứng dụng chat vào tháng 04/2008.

Khi nền kinh tế phục hồi trở lại, Milner bắt đầu tìm kiếm nguồn vốn đầu tư mới. Vào năm 2005, Milner mở Công ty đầu tư DST cùng với Gregory Finger và Mikhail Vinchel. Mục tiêu ban đầu của họ là thị trường Internet của Nga. Khi Nga bắt đầu thoải mái hơn với các nhà đầu tư nước ngoài, Milner bắt đầu mở cửa DST cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Năm 2006, Yahoo muốn mua cổ phần của DST ở Mail.ru nhưng bị từ chối. Vài tháng sau, tập đoàn truyền thông Nam Phi Naspers đã trả giá cố phần của DST ở Mail.ru cao gấp đôi Yahoo!, lên tới 500 triệu USD. Naspers tiếp tục nắm giữ 31% cổ phần của Mail.ru nhưng không có cổ phần trong quỹ đầu tư mới DST Global.

Các công ty khác có phần ở DTS hiện nay còn có Quỹ Đầu tư Tiger Global với 12%. Goldman và Renaissance Capital mỗi công ty chiếm 5% cổ phần. Milner và Finger giữ 50%. Mail.ru Group đã đầu tư 1 tỷ USD vào 30 công ty từ năm 2005 đến nay. Công ty này sở hữu 5 mạng xã hội ở châu Âu và ICQ, dịch vụ chat một thời là sở hữu của AOL. Công ty này còn nắm giữ 32,5% cổ phần ở vKontakte, mạng xã hội lớn nhất ở Nga, 21,4% cổ phần của Qiwi, dịch vụ thanh toán trực tuyến hàng đầu ở Nga hiện nay.

Vào đỉnh cao của cuộc khủng hoảng tài chính trong năm 2008, Milner đã thật sự táo bạo để thiết lập một quỹ đầu tư mới. Ông đầu tư vào Facebook, bởi theo ông đây sẽ là mạng xã hội lớn nhất: "Chúng tôi đã đầu tư vào bốn mạng xã hội trước đó. Vì vậy, chúng tôi đã có kinh nghiệm và hiểu biết sâu rộng cách mà họ kiếm tiền. Và chúng tôi nghĩ rằng điều này sẽ được áp dụng cho Facebook", - ông Milner nói.

Vào thời gian này, Milner hợp tác cùng ông trùm thép và quặng sắt Usmanov. Khi 27 tuổi, Usmanov từng bị bắt và bị kết án 8 năm tù về tội gian lận và tống tiền. Năm 1986, sau 6 năm thụ án, Usmanov được trả tự do sớm. Sau này, ông ta một mực nói rằng mình bị xử oan, rằng bi kịch đó là một đòn trả thù chính trị. Nói cách khác, ông ta là một tù chính trị. Vào năm 2000, Tòa tối cao Uzbekistan đã ra phán quyết phục hồi danh dự cho Usmanov, khẳng định rằng chuyện ông ta đi tù xưa kia là một án oan.

Usmanov thường nói rằng cổ phiếu trong lĩnh vực sắt thép là "mối tình đầu" của mình. Lời ví von này cho thấy con đường trở thành tỉ phú của Usmanov bắt đầu từ ngành sắt thép. Quả đúng vậy, khởi đầu từ sắt thép, Usmanov đã nhanh chóng trở thành tỉ phú hàng đầu nước Nga. Thông qua Công ty Đầu tư Gallagher Holdings ở đảo Síp, ngài tỉ phú nước Nga cũng vươn vòi bạch tuộc ra nhiều nước châu Âu và nhiều khu vực khác.

Ngoài thép và dầu mỏ, Usmanov bắt đầu vươn tay ra nhiều lĩnh vực khác. Năm 2006, ông bỏ ra 200 triệu USD để mua lại Kommersant, tờ báo một thời từng nằm trong tay tỉ phú Boris Berezovsky, người hiện đang sống lưu vong tại Anh. Tiếp sau đó, ông bỏ ra 25 triệu USD để mua 50% cổ phần của kênh truyền hình thể thao 7TV và sau đó chi 300 triệu USD để mua 75% cổ phần của MUZ-TV, kênh truyền hình âm nhạc hàng đầu nước Nga. Hồi tháng 8 năm nay, Usmanov theo chân người đồng hương Roman Abramovich tiến vào thị trường bóng đá Anh bằng việc mua lại 23% cổ phần (tương đương 250 triệu USD) của đội bóng Arsenal danh tiếng.

Thật may mắn khi ông trùm dầu mỏ khá quan tâm đến lĩnh vực Internet tại Nga. Vào năm  2008, Usmanov ném 359 triệu USD vào Mail.ru và ông khẳng định: “Tôi thấy tầm nhìn của ông Milner về tương lai Internet và cách ông phát triển việc kinh doanh của mình thật hấp dẫn”.

Tuy nhiên, Milner đã mất 6 tháng để thuyết phục Usmanov trước khi ông đồng ý tài trợ cho quỹ đầu tư mới DST Global vào cuối năm 2008. Năm tháng sau đó, DST công bố mua lại 2% cổ phần trong Facebook với giá 200 triệu USD, cho dù trước đó mạng xã hội này chỉ được định giá ở mức 3 tỷ USD. Sau thương vụ này, giới đầu tư Mỹ bắt đầu để ý đến tỷ phủ người Nga đang dần xâm lấn mạng xã hội của họ. Có người còn gọi Usmanov là “tài phiệt người Nga có sức quyến rũ Silicon Valley một cách đáng sợ”.

Milner đã không cố gắng để đánh lạc hướng sự hoài nghi của giới đầu tư Mỹ, thay vào đó ông tập trung vào việc giải thích chiến lược toàn cầu của DST. "Nó giống như một vòng tròn khép kín," ông nói."Lúc đầu chúng tôi đã được xem là bí ẩn nhưng qua thương vụ Facebook điều này bắt đầu thay đổi."

Milner gặp Usmanov vài lần một năm. Milner ngưỡng mộ vị tỷ phú về phong cách định hướng nghiên cứu của ông về đầu tư. "Mỗi lần tôi nhìn thấy ông, hình ảnh gây ấn tượng mạnh trong tôi là ông sắp xếp lại giấy trên bàn. Ông liên tục đọc và xử lý chúng", Milner nói.

Usmanov ngày càng hứng thú với cách đặt cược của Milner. Giá cổ phiểu của Facebook đã tăng hơn gấp năm lần kể từ khi Milner mua vào: "Đối với chúng tôi, Facebook là một đầu tư dài hạn," - Milner phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với Forbes. “Tôi không có bất kỳ kế hoạch kết thúc vụ đầu tư này hiện nay, nhưng mọi thứ có thể thay đổi ở một mức độ nhất định”, - ông nhấn mạnh.

Thật trùng hợp khi ngày sinh Milner bước sang tuổi 50 sẽ vào ngày 11/11/11. Và có một điều đặc biệt ở vị tỷ phú này là ông không bao giờ đặt kế hoạch cho công ty. “Tôi không nghĩ bạn nên lập kế hoạch," ông nói nửa đùa nửa thật, với đôi mày chuyển động như chiếc whizzes lao xuống đường cao tốc Moskva.

Chú thích:

1. Đầu tư mạo hiểm (Venture capital) là phương thức mà theo đó, nhà đầu tư hay những tổ chức chuyên môn hóa rót vốn vào những doanh nghiệp mới thành lập, chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán, có tốc độ tăng trưởng cao và thường sử dụng các công nghệ mới, hiện đại... đang cần tài trợ để phát triển sản phẩm hoặc quá trình tăng trưởng.

2. Foursquare  là một website, phần mềm mạng xã hội địa điểm dành cho các thiết bị di động như smartphone. Vào ngày 1/9/2010, Diễn đàn kinh tế thế giới công bố Foursquare là Người tiên phong công nghệ cho năm 2011.Người dùng Foursquare “check-in” tức vào các đại lộ trên Foursquare bằng cách sử dụng tin nhắn SMS, website di động hoặc một ứng dụng di động đặc thù. Sau đó họ được thưởng điểm và đôi khi là “phù hiệu”. Dịch vụ này được tạo ra năm 2009 bởi Dennis Crowley và Naveen Selvadurai. Anh Crowley trước đó đã thành lập một dự án tương tự có tên là Dodgeball. Dự án này đã được Google mua lại năm 2005 và đóng cửa năm 2009, thay thế bằng Google Latitude.

SÁCH DOANH TRÍ's Blog

(Theo Forbes/Saga)